Yazarlar: Ombudsman Uzmanı, İstanbul Medipol Üniversitesi, Ayrımcılığı Önleme ve Eşitlik Ombudsmanlığı Ofisi 
Doç. Dr. | İstanbul Medipol Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi
Liberal Düşünce Dergisi, Yıl: 31, Sayı 122, 2026, ss. 155-186.

Öz

Bu çalışma, Türkiye’deki geri gönderme merkezlerinin uluslararası insan hakları standartlarıyla ne ölçüde uyumlu olduğunu, geri göndermeme ilkesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatları ve Avrupa İşkencenin Önlenmesi Komitesi (CPT) raporları çerçevesinde incelemektedir. Çalışma, geri gönderme merkezlerini yalnızca düzensiz göçün yönetimine hizmet eden idari yapılar olarak değil, aynı zamanda devletin güvenlik öncelikleri ile bireyin devredilemez haklarının kesiştiği kurumsal alanlar olarak ele almaktadır. Araştırma, nitel belge analizi yöntemine dayanmaktadır; bu kapsamda CPT’nin Türkiye’ye ilişkin raporları, AİHM kararları, uluslararası insan hakları belgeleri ve ilgili akademik literatür tematik olarak değerlendirilmiştir. İnceleme sonucunda, Türkiye’de geri gönderme merkezlerine ilişkin hukuki çerçevenin insan hakları normlarıyla belirli ölçüde uyumlu olduğu; ancak uygulamada tutma koşulları, hukuki yardıma erişim, sağlık hizmetleri, tercüman desteği, idari gözetim süresi ve etkili başvuru mekanizmaları bakımından önemli sorunların sürdüğü görülmüştür. Çalışma ayrıca, bu sorunların liberal insan hakları teorisinin öngördüğü insan onuru, usulü güvence ve sınırlı kamu gücü ilkeleriyle gerilim ürettiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, bağımsız denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi, hukuki ve psikolojik destek hizmetlerinin yaygınlaştırılması ve idari gözetimin istisnai bir tedbir olarak sıkı biçimde denetlenmesi, hak temelli bir göç yönetimi açısından zorunlu görünmektedir.

Anahtar Kelimeler: Geri Gönderme Merkezi, Göçmen Hakları, İnsan Hakları, Uluslararası Hukuk.

Removal Centers in Türkiye: CPT Findings and Compliance with International Human Rights Standards

Abstract

This article examines removal centers in Türkiye not merely as administrative structures designed to combat irregular migration, but as critical institutional spaces situated at the intersection of international human rights law, the European human rights regime, and the normative criteria of liberal human rights theory. With the increasing scale of global forced migration, removal centers have become arenas where state priorities of security and public order directly confront individuals’ inalienable fundamental rights. Grounded in the Universal Declaration of Human Rights and the 1951 Geneva Convention, the study discusses how the principle of non-refoulement has been reinforced through the jurisprudence of the European Court of Human Rights. Drawing on reports of the European Committee for the Prevention of Torture (CPT), the article highlights persistent concerns regarding conditions of detention, access to legal assistance, availability of healthcare services, and the duration of administrative detention. The article concludes by arguing that strengthening independent oversight mechanisms, transparency, and procedural safeguards is essential for the development of a rights-based migration governance framework in Türkiye.

Keywords: Removal Centers, Migrant Rights, Human Rights, International Law.

Tamamını oku