Hukukun Hâkim Kılınmasının Bir Gereği Olarak İdarî Şeffaflık ve Bilgi Edinme Hürriyeti

16 Ağustos 2017

Yazar: Adnan Küçük
Yrd. Doç. Dr. | Kırıkkale Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi

Liberal Düşünce Dergisi, Yıl: 22, Sayı: 86, Bahar 2017, ss. 69-95

Öz
Çağdaş ileri demokrasilerde temel kavramların başında hukuk devleti gelmektedir. Hukuk devleti, devletin her türlü işlem ve eylemlerinin hukuk kurallarına bağlılığının sağlanması yoluyla devletin hukuk çerçevesine alınmasını, hukukla bağlanmasını ve yönetimde keyfiliğin yerine kuralların ve adaletin hâkim olmasını ve vatandaşların hukuki güvenlik içinde bulunmasını gerekli kılar. Hukuk devleti ile hiçbir denetim ve sınırlamayı kabul etmeyen “mutlak güç” kavramları, birbirlerini dışlayan kavramlardır. Hukuk devleti ile devlet iktidarının, içeriğini insan haklarının teminat altına alındığı hukuk kuralları vasıtasıyla sınırlandırılması amaçlanır. Her ne kadar bazı anayasalarda ve kanunlarda insan hakları ve hukuk devleti ile uyumlu hükümler yer almakta ise de, uygulamalar farklı yönde olabilmektedir. Bu vesileyle hukuk devleti açısından, hukuk devletini kuran kuralların fiilen hâkim kılınması da hayati derecede önem arz etmektedir. Bunu sağlamanın yollarından bir kısmı da şeffaflık ve bilgi edinme hakkının mevcut olmasıdır. Hukuk devletini hayata geçirebilmek için yönetimin işlem ve eylemlerinin başta yargısal denetim yolu olmak üzere çeşitli denetim yolları ile denetlenebilmesi zorunluluk arz etmektedir. Bunu sağlamanın en önemli şartı şeffaflık ve bilgi edinme hakkının sağlanmasıdır. Aksi halde insan hakları temelli hukukun hâkim kılındığı bir hukuk devletinin ortaya çıkması mümkün değildir.

Anahtar Kelimeler: Hukuk Devleti, Devletin Hukuku, Şeffaflık, Bilgi Edinme Hakkı, Yolsuzluk, Devlet Sırrı

Administrative Transparency and the Liberty to Obtain Information as Requirements to Make Rule of Law Supreme

Abstract
Rule of law is among the leading fundamental concepts of contemporary established democracies. Rule of law makes a prerequisite situation that the state is to remain within a legal framework; to be dependent on law; and that codes and justice prevail before arbitrary acts via binding all procedures and actions of the state with legal codes. Rule of law and the term of “absolute power” which does not recognize any checks and limitations are exclusive concepts. Rule of law aims to limit the state power through the rules which secure human rights. Even though there might have been some codes in accordance with human rights and rule of law in some constitutions, practice might be contrary. Thus, with regards to rule of law, making the statutes in rule of law practically supreme is essentially important. Transparency and the right to obtain information are among the primary ways of providing that. To realize rule of law, control of the procedures and actions of the government by various mechanisms such as judicial control is a requirement. The most crucial condition of assuring control is transparency and guaranteeing the right to obtain information. Otherwise, it would not be possible to establish rule of law based on human rights.

Key Words: Rule of law, Law of state, Transparency, Right to obtain information, Unlawful acts, State Secret

PDF Oku